Państwo  Polska Województwo śląskie Powiat miasto na prawach powiatu Aglomeracja konurbacja górnośląska Założono przed 1241 (pierwsza wzmianka Prawa miejskie 1360 Prezydent miasta Edward Lasok Powierzchnia 65,75^[1] km² Wysokość 249-330 m n.p.m. Ludność (2010)
• liczba
• gęstość
73 564^[2]
1118,8 os./km² Strefa numeracyjna
(+48) 32 Kod pocztowy 41-400 do 41-412 Tablice rejestracyjne SM 50°14′N 19°08′E / 50.233, 19.133Na mapach: 50°14′N 19°08′E / 50.233, 19.133 ul. Powstańców 1
41-400 Mysłowice Multimedia w Wikimedia Commons Wiadomości w Wikinews Hasło Mysłowice w Wikisłowniku Strona internetowa

Mysłowice (śl. Myslowicy^[3], czes. Myslovice, niem. Myslowitz) – miasto nad Przemszą, położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej.

Patronem miasta jest ustanowiony bullą papieską w roku 2000 św. Jan Chrzciciel.

Warunki naturalne

Położenie

Miasto leży w obrębie Wyżyny Katowickiej i Pagórów Jaworznickich, położone jest w południowej części Wyżyny Śląskiej.

Mysłowice graniczą od zachodu z Katowicami, od północy z Sosnowcem, od wschodu z Jaworznem, a od południa z Imielinem oraz Lędzinami.

Warunki hydrograficzne

Przez miasto przepływa Czarna Przemsza, która w pobliżu Mysłowic łączy się z Białą Przemszą, tworząc Przemszę. Przez miasto przepływa także Bolina oraz Rów Kosztowski.

Podział administracyjny

Mysłowice podzielone są na następujące osiedla^[4][5][6]:

• Bończyk – Tuwima
• Brzezinka,
• Brzęczkowice
• Centrum
• Dziećkowice,
• Janów Miejski - Ćmok
• Kosztowy,
• Krasowy,
• Larysz i Hajdowizna,
• Morgi
• Piasek
• Słupna
• Stare Miasto,
• Szopena – Wielka Skotnica
• Wesoła – Ławki

Historia

 Osobny artykuł: Historia Mysłowic.

Najważniejsze daty:

• 1301 – pojawia się przekaz o istnieniu w Mysłowicach rynku
• 1360 – pojawia się zapis historyczny o mieście Mysłowicach (przyjęte jako data nadania praw miejskich).
• 1370 – w Dziećkowicach powstaje drewniany kościółek z przyległym cmentarzem
• 1497 – Mysłowice, wraz ze Śląskiem znalazły się pod władzą króla Węgier Macieja Korwina, by po jedenastu latach ponownie powrócić pod panowanie czeskie; Mysłowice należą już wtedy do ziemi pszczyńskiej
• 1517 – książę Kazimierz Cieszyński sprzedał ziemię pszczyńską, której był właścicielem, łącznie z Mysłowicami, Aleksemu Turzonowi
• 1587 – miasto spustoszył pożar a w 1615 roku – epidemia dżumy
• 1600-1606 – budowa szpitala (był to jeden z pierwszych szpitali na Śląsku)
• 1637 – właścicielami Mysłowic zostaje rodzina Mieroszewskich, której przedstawicielem był m.in. Krzysztof Mieroszewski
• 1683 – przez Mysłowice przejeżdżał król Jan III Sobieski, ciągnący z wojskami na odsiecz Wiedniowi, prawie półtora wieku później w mieście stacjonował ze swoimi wojskami cesarz Napoleon, gdy wycofywał się spod Moskwy
• 1745 – na drodze do mostu powstaje kapliczka, której fundatorem jest małżeństwo Jarlików. W wyniku II wojny śląskiej (1742-1745) Mysłowice przechodzą pod panowanie króla Prus; rzeka Czarna Przemsza staje się granicą między Prusami a Rzecząpospolitą
• 1762 – włączenie Mysłowic do administracji powiatu pszczyńskiego
• 1788 – powstała pierwsza kopalnia węgla kamiennego
• 1851 – gościł w Mysłowicach francuski pisarz Aleksander Dumas – syn, a w 12 lat później, w 1863 Józef Ignacy Kraszewski
• 1861 – ponownie nadane praw miejskich utraconych na przestrzeni XVIII i XIX wieku
• 1865 – została założona kopalnia „Mysłowice” (z połączenia kopalni Danzig i Neu Danzig)
• 1836 – szosa połączyła Mysłowice z Tarnowskimi Górami
• 1845 – 31 października oddano do użytku trasę kolejową Opole – Gliwice – Zabrze – Mysłowice. Miała ogromne znaczenie w rozwoju regionu. Do czasu zbudowania kolei transport węgla skazany był na Kłodnicę i Odrę. Już w 1846 roku produkcja wzrosła do około miliona cetnarów
• 1846 – w październiku Król Prus Fryderyk Wilhelm IV odbył inspekcyjną podróż pociągiem z Gliwic przez Zabrze do Mysłowic
• 1846 – miasto uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem, w 1847 roku z Krakowem, w 1857 roku Nowym Bieruniem, a w 1863 roku z Oświęcimiem
• 1848 – powstała szkoła dla dzieci wyznania ewangelickiego z niemieckim językiem wykładowym, w 1860 roku szkoła żydowska
• 1873/1874 – otwarto Prywatny Wyższy Zakład Naukowy, który w 1904 roku stał się pełnym gimnazjum
• 1875-1877 – wybudowano kościół Apostołów Piotra i Pawła
• 1888-1891 – wybudowano kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
• 1907 – wzniesiono na wzgórzu dwudziestometrową wieżę widokową z granitu i nazwano Bismarckturm „Wieża Bismarcka”.
• 1916 – Magistrat Mysłowic wyemitował własne pieniądze, gwarantując ich pokrycie w markach państwowych
• 1919 – 15 sierpnia na placu kopalni „Mysłowice” niemiecki Grenzschutz strzela do górników. Ginie 7 górników, 2 kobiety i 13-letnie dziecko.
• 1919 – ciężkie walki w trakcie I powstania śląskiego. 56 domów w mieście jest uszkodzonych.
• 20 marca 1921 – w plebiscycie górnośląskim 56% głosujących w mieście opowiada się za Niemcami, 44% za Polską; mimo to, decyzją mocarstw ententy Mysłowice zostają przyłączone do Polski
• 1921 – uruchomiono Miejskie Liceum Żeńskie
• 1922-1930 – miasto stało się siedzibą oddziału Misji Francuskiej Centralnego Komitetu Kopalni, która werbowała polskich robotników na wyjazd do Francji
• 1940 – powstanie w Mysłowicach niemieckiego obozu koncentracyjnego
• 28 stycznia 1945 – zdobycie miasta przez oddziały Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego
• 1948 – powstała Miejska Biblioteka Publiczna z czytelnią przy ulicy Krakowskiej
• 1949 – powstaje pierwszy punkt biblioteczny przekształcony następnie w filię Miejskiej Biblioteki Publicznej w Brzęczkowicach
• 1951 – od 1 kwietnia roku Mysłowice stały się siedzibą powiatu
• 1960 – trwają uroczyste obchody 600 lecia Mysłowic; przywrócono herb miasta
• 1972 – do Mysłowic przyjeżdża przywódca Kuby Fidel Castro
• 1975 – dołączono nowe dzielnice w granice miasta (Wesoła, Kosztowy, Krasowy, Imielin, Brzęczkowice, Chełm Śląski, Kopciowice)
• 1976 – otwarto drugi (czasowo trzeci) pod względem wysokości Maszt radiowy w Kosztowach. Mieści się on naprawdę jednak na granicy dzielnic Wesoła i Krasowy
• 1994 – 30 grudnia od Mysłowic odłączono Imielin, Chełm Śląski, Kopciowice^[7]

Transport

Komunikacja miejska

Pasażerowie z Mysłowic mają do wyboru 33 linii autobusowych regularnych i dwie tramwajowe.^{potrzebne źródło} Komunikację miejską organizują:

• KZK GOP
• PKM Jaworzno
• ZTP Transportowiec

Transport drogowy

Mysłowice połączone są siecią dróg, linii autobusowych, tramwajowych i kolejowych z największymi miastami Aglomeracji Górnośląskiej. Autostrada A4 i droga ekspresowa S1 biegnące przez Mysłowice, ułatwiają i skracają czas przejazdu do Warszawy, Wrocławia, Krakowa, Bielska-Białej, Cieszyna i wielu innych miast Polski. Również położenie w linii kolejowej Katowice – Kraków – Oświęcim i bliskość Katowic, z których kursują pociągi do każdego województwa i do głównych miast Europy, sytuuje Mysłowice w dogodnym punkcie komunikacyjnym kraju.

Drogi ekspresowe:

• droga ekspresowa S1

Autostrady:

• autostrada A4

W Mysłowicach znajduje się węzeł autostradowy Mysłowice-Brzęczkowice.

Transport kolejowy

Linię kolejową w Mysłowicach otwarto 1 października 1846 roku. Pierwszy pociąg, który wjechał na stację witał Fryderyk Wilhelm IV Pruski. Początkowo wybudowano tylko jeden tor kolejowy, a w 1953 uruchomiono drugi. Kolej Północna przyniosła Mysłowicom duże ożywienie gospodarcze^[8].

Edukacja

Przedszkola

• Przedszkole nr 1 (z oddziałami integracyjnymi)
• Przedszkole nr 2
• Przedszkole nr 3
• Przedszkole nr 4
• Przedszkole nr 5
• Przedszkole nr 6
• Przedszkole nr 7 (z oddziałami integracyjnymi)
• Przedszkole nr 8
• Przedszkole nr 9
• Przedszkole nr 10
• Przedszkole nr 11
• Przedszkole nr 12
• Przedszkole nr 13
• Przedszkole nr 14
• Przedszkole nr 15
• Przedszkole nr 16 (z oddziałami integracyjnymi)
• Przedszkole nr 17
• Przedszkole nr 18
• Przedszkole nr 19
• Przedszkole nr 20

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 1 im. Heleny i Ignacego Fików
• Szkoła Podstawowa nr 2
• Szkoła Podstawowa nr 3
• Szkoła Sportowa nr 4
• Szkoła Podstawowa nr 5
• Szkoła Podstawowa nr 6 im. ks. Jana Twardowskiego
• Szkoła Podstawowa nr 7
• Szkoła Podstawowa nr 9 im. Bernarda Świerczyny
• Szkoła Podstawowa nr 10
• Szkoła Podstawowa nr 11
• Szkoła Podstawowa nr 12
• Szkoła Podstawowa nr 13 (z oddz. integracyjnymi)
• Szkoła Podstawowa nr 14
• Szkoła Podstawowa nr 15
• Szkoła Podstawowa nr 16
• Szkoła Podstawowa nr 17

Gimnazja

• Gimnazjum nr 1 im. Wojciecha Korfantego
• Gimnazjum nr 2 im. Noblistów Polskich
• Gimnazjum nr 3 z Oddziałami Integracyjnymi i dwujęzycznymi im. kard. Karola Wojtyły
• Gimnazjum nr 4
• Gimnazjum nr 5 im. kard. Stefana Wyszyńskiego
• Gimnazjum nr 6
• Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi w Mysłowicach
• Gimnazjum Sportowe

Szkoły średnie

• I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki (Mysłowice)
• II Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. gen. Jerzego Ziętka
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 im. Kard. Augusta Hlonda

Szkoły wyższe

• Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. kard. Augusta Hlonda

Budowle

• Maszt radiowy w Kosztowach

Zabytki

Do dziś zachowało się w Mysłowicach kilka budynków świadczących o średniowiecznym pochodzeniu miasta. Najstarszym i najprawdopodobniej jedynym, przez kilka wieków, budynkiem murowanym jest stojący do dziś w pobliżu rynku kościół farny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny Wzniesiony w okresie lokacji miasta około XIV wieku ulegał (jak większość polskich budowli sakralnych) licznym przebudowom. Za jego średniowiecznym rodowodem przemawiają ostrołukowe otwory w przyziemiu, a także strzeliste otwory okienne w południowej ścianie nawy. W latach 1740-1742 poddano kościół gruntownej przebudowie. Wnętrze otrzymało nowy podział architektoniczny ścian oraz wystrój w stylu barokowym. Zasadnicze zmiany w wyglądzie kościoła zwanego przez Mysłowiczan Mariackim zaszły dopiero po przebudowie w 1901 roku, która związała jego architekturę z barokowym wystrojem wnętrza.

Drugim w kolejności budynkiem murowanym jest barokowo-klasycystyczny kościół filialny pod wezwaniem Św. Krzyża. Ten właśnie kościół jest, według tradycji, najstarszym obiektem kultu w mieście. Pierwotnie był drewniany. Został odbudowany przy użyciu kamienia, po roku 1807, kiedy uległ spaleniu podczas wojen napoleońskich. Kościółek Św. Krzyża zbudowany jest na planie ośmioboku, nakryty kopułą o kształcie dzwonu. Posiada prostą i raczej surową bryłę architektoniczną.

Trudna do określenia jest data powstania w Mysłowicach świeckich budowli murowanych. Pierwsze wzmianki o takich budynkach pochodzą z połowy XIX wieku i sytuują je w okolicach rynku. Odzyskanie w 1861 roku utraconego statutu miejskiego było impulsem do wzniesienia pierwszych budynków użyteczności publicznej. Z tego okresu pochodzi mysłowicki ratusz. Wybudowany w 1867 roku, pozostawał on przez kilka lat najbardziej okazałą budowlą w mieście. Przypomina architekturę pałacową z dekoracyjną wieżą i bogato zdobionymi wzorami okiennymi.

Wiele budynków budowanych pod koniec XIX wieku miało modny charakter neorenesansu włoskiego. W tym stylu utrzymane jest kilka willi wybudowanych przez osiadłych w mieście bogatych przedsiębiorców. Na szczególną uwagę zasługuje willa przy ulicy Powstańców 13 z charakterystyczną dla tego typu budynków jednokondygnacyjną i mocno rozczłonowaną bryłą. W neorenesansowym stylu budowane były też domy czynszowe np. kamienica przy ulicy Grunwaldzkiej 22 z 1892 roku oraz dom w typie pałacowym przy ulicy Powstańców 3. W XIX wieku wybudowano także przy ul. Oświęcimskiej wieżę ciśnień oraz budynki kolejowe.

W latach osiemdziesiątych XIX wieku pojawiły się budynki w duchu renesansu północnego budowane przy użyciu czerwonej cegły i kamienia, który służył do wykonywania elementów zdobniczych. Tu na wspomnienie zasługuje szczególnie gmach poczty z charakterystycznymi łukami obciążającymi nad oknami i zwartej sylwecie.

Obok neorenesansu i neoklasycyzmu powstają budowle o cechach gotyku, baroku, a także budowle eklektyczne. Najwcześniejszą budowlą o czystych neogotyckich cechach jest kaplica na starym cmentarzu przy ulicy Mikołowskiej. W stylu neogotyckim zbudowano też kościół farny pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Zastosowane zostały ty typowe elementy zdobnicze: żebrowo-krzyżowe sklepienie, skarpy opasujące całą budowlę, ostrokołowe okna. Kościół ten należy do najbardziej udanych na Górnym Śląsku budowli neogotyckich. Również kościół ewangelicki Apostołów Piotra i Pawła na starym mieście, wybudowany w latach 1875-1877, zbudowany został w stylu neogotyckim, jest to jeden z najpiękniejszych kościołów ewangelickich w Polsce.

W neobarokowym stylu wybudowano liczne kamienice przy ulicy Bytomskiej i ulicy Krakowskiej, stosując barokowe detale architektoniczne: maszkarony, ornamenty muszkelowe, spiralne kolumny itp.

Styl eklektyczny najpełniej ujęto w budynku Sądu Powiatowego z 1904 roku. Jego bryła odpowiadająca renesansowym kanonom nawiązuje równocześnie do baroku (szczyt i ozdobny portal) i gotyku (obramowanie otworów okiennych).

Jedynymi przykładami stylu secesji są kamienica w Rynku nr 20 i zespół budynków Szpitala Miejskiego nr 1.

Kultura

Muzea

• Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach
• Muzeum Misyjne
• Muzeum Miasta Mysłowice

Muzyka

Miasto nazywane jest czasem „polskim Manchesterem”, ze względu na jego industrialny charakter i bogatą scenę rockową (podobnie jak w Manchesterze na przełomie lat 80. i 90.). Pochodzą stąd zespoły muzyczne: Myslovitz, Negatyw, Penny Lane, Lenny Valentino, Delons, Iowa Super Soccer, Korbowód, Milcz Serce, Mofoplan, Gutierez i ConBrio.

W Mysłowicach odbywa się Festiwal Multimedialny Mediawave, a w latach 2006–2009 odbywał się także Off Festival (obecnie odbywa się w Katowicach). Od 2012 roku w Mysłowicach odbywa się również festiwal AlterFest.

Kina

• Kino Oscar przy Miejskim Centrum Kultury
• Kino Znicz
• Kino Kosmos 2 – nieczynne. Do niedawna istniało tam Centrum Kultury MCK2, jednak jego działalność została zawieszona.

Szlaki turystyczne

Piesze:

• – Szlak im. Mariana Kantora-Mirskiego
• – Szlak Hołdunowski
• – Szlak im. ks. Jana Kudery
• – Szlak Wesołej Fali
• – Szlak Dolinki Murckowskiej

Rowerowe:

• – szlak rowerowy czerwony (od mostu na Przemszy w Dziećkowicach do Centralnego Muzeum Pożarnictwa)
• – szlak rowerowy zielony (od mostu na Przemszy w Dziećkowicach do stacji PKP w centrum Mysłowic)

Wspólnoty religijne

Kościół rzymskokatolicki

Parafie wchodzące w skład Dekanatu Mysłowickiego:

• parafia Matki Bożej Częstochowskiej – Kosztowy
• parafia św. Józefa – Krasowy
• parafia Ciała i Krwi Pańskiej – Ławki
• parafia św. Jacka – Morgi
• parafia Ścięcia św. Jana Chrzciciela – Bończyk
• parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa – ul. Starokościelna
• parafia Krzyża Świętego
• parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny – Brzezinka
• parafia Matki Bożej Bolesnej w Mysłowicach – Brzęczkowice
• parafia Matki Bożej Fatimskiej – Wesoła
• parafia Wszystkich Świętych – Dziećkowice, ul. Długa 70
• Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Maksymiliana Marii Kolbe w Mysłowicach – Janów Miejski
• kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny (Mariacki) – Stare Miasto

Kościół ewangelicki

W mieście znajduje się 1 parafia ewangelicka;

• Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, parafia Ewangelicko-Augsburska Apostołów Piotra i Pawła w Mysłowicach – Stare Miasto

Kościół ewangeliczny

W mieście znajdują się 2 zbory ewangeliczne:

• Kościół Zielonoświątkowy w RP, Zbór „Genezaret” w Mysłowicach – Stare Miasto
• Kościół Boży w Chrystusie, Zbór w Mysłowicach – Janów Miejski

Inne

• Świadkowie Jehowy

Hotele

• Trojak
• Gościniec

Sport

W 2008 roku rozpoczęła się przebudowa stadionu Górnika 09 Mysłowice, a w 2010 remont był ukończony. Remont objął murawę oraz trybunę, która została wybudowana od podstaw.^[9]

Kluby sportowe:

• Górnik Wesoła – klub piłkarski, IV liga,
• Górnik 09 Mysłowice – klub piłkarski, IV liga,
• Lechia 06 Mysłowice – klub piłkarski, A-klasa,
• Unia Kosztowy – klub piłkarski, okręgówka (V-liga) (awans w sezonie 2008/2009)
• Stal Brzezinka – klub piłkarski, B-klasa,
• Jango Mysłowice – obecnie Jango Katowice,
• MOSiR Mysłowice – kobiecy zespół siatkarski (I liga siatkarska kobiet)
• MOSiR Mysłowice – sekcja judo od 2000 roku – sekcja rozwiązana w 2010 przez Radę miasta ze względu na cięcia budżetowe.

Administracja

Miasto Mysłowice jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Mysłowice 23 radnych^[10]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym od 2010 r. jest Edward Lasok.

Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.

Miasta partnerskie

Lista miast z którymi władze Mysłowic podpisały porozumienie o współpracy:

• Frýdek-Místek  Czechy od 2 grudnia 2004 r.^[11]
• Sokola Góra  Rosja^[12]
• powiat Enz  Niemcy (niem. Enzkreis) od 18 kwietnia 1996 r.^[13]

Urodzeni w Mysłowicach

• Leszek Dzięgiel – etnolog
• Jolanta Fraszyńska – aktorka
• Grzegorz Heromiński – aktor
• August Hlond – Prymas Polski
• Ryszard Kaczmarek – historyk, badacz dziejów Górnego Śląska
• ks. Klemens Kosyrczyk – felietonista, redaktor Gościa Niedzielnego
• Roman Kściuczek – działacz związkowy, opozycjonista
• Marian Kudera – przeciwnik nazizmu, zamordowany w KL Dachau
• Jacek Mikołajczak – aktor
• Andrzej Nardelli – aktor, piosenkarz
• Artur Rojek – muzyk
• Stefan Szymutko – historyk literatury
• Bogusław Śmigielski – polityk
• Zygmunt Zgraja – muzyk
• Piotr Bajtlik – aktor filmowy teatralny i musicalowy

Sportowcy:

• Jacek Bednarz – piłkarz
• Eugeniusz Cebrat – piłkarz
• Henryk Handy – hokeista
• Grzegorz Masternak – szachista
• Lucyna Langer-Kałek – lekkoatletka
• Ireneusz Pacula – hokeista
• Grzegorz Proksa – bokser
• Mariusz Puzio – hokeista
• Ryszard Robakiewicz – piłkarz
• Dariusz Szoen – szachista
• Jerzy Wijas – piłkarz

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Mysłowicach
• Historia Mysłowic
• Maszt radiowy w Kosztowach
• Ludność Mysłowic

Przypisy

Bibliografia

• „Historia Parafji Mysłowickiej” – Jan Kudera 1934 r.
• „Raport o stanie miasta Mysłowice na 2003 rok.”

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona miasta

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi